Başkanlık Sistemine Geçiş

Türk Siyasal Hayatı'nda sistem değişikliği tartışmaları hep süre gelmiştir. Bu tartışmalardan bazen olumlu neticeler bazen de olumsuz sonuçlar ortaya çıkmıştır. Süleyman Demirel'den, Özal'a kadar ve son olarak da  Sayın Cumhurbaşkanımızın  dillendirdiği,  'Başkanlık Sistemi' dönem dönem hem siyasetin gündeminde,  hem de aydınların gündeminde yer almıştır.

Peki nedir bu Başkanlık sistemi ?

Sistemin Türkiye'ye uygunluğu var mıdır ?

Başkanlık sistemine geçilecekse model ülke hangisi olmalıdır ?

            Buna benzer birçok soru sorulabilir. Ama istenilen cevabı almadıkça insanların kafasındaki soru işaretleri var olmaya devam edecektir. Türkiye'nin bir sitem değişikliğine, revizyonuna şüphesiz ihtiyaç vardır. Bu değişikliği 'Başkanlık Sistemi' olarak düşünürsek, Türkiye açısından olumlu ve faydaları yönlerine değinmeden geçemeyeceğiz.

            Parlamenter sistemin varlığı, cumhuriyetten beri süregelen birçok siyasi krizleri beraberinde getirdiği aşikardır.İşte bu krizlerin siyasi, ekonomik, yönetimsel ve buna benzer birçok alanda yıkımlar doğurduğu hepimiz tarafından bilinmekte. Bu sistemin istikrarsızlığı, işlevselsizliği ve iş göremez konumu, Türkiye'de yeni bir  sistem tartışmasını beraberinde getirmiştir. Bu tartışmalarda en büyük pay tabi ki, Başkanlık Sistemi'ne ayrılmıştır. Bu sistemin Türkiye açısından en büyük faydası siyasi istikrarı sağlayabilmesindeki rolüdür.


Koalisyonlar dönemindeki hükümet değişimleri ve bunlarından sonucunda patlak veren siyasi, ekonomik krizler, Türkiye Siyasi hayatında önemli bir yer tutmaktadır. Bu istikrarsızlık ortamının yerine başkanlık sistemiyle birlikte,  hem yürütmenin hem de yasamanın sabit görev sürenin olması, yasamanın güven oyu ile başkanı düşürememesi yönetimde istikrarı sağlayan en önemli etkenlerden biridir. Tabi bu fayda bazen olumsuz sonuçlar da doğurabilmektedir. Örneğin; Latin Amerika ülkelerinde uygulanan başkanlık sistemleri, yeri geldiğinde askeri darbeler ile başkan indirilerek yönetim istikrarsız hale getirilebilmektedir. Başkalık Sisteminin bir başka faydası ise, güçlü bir yönetim ve yürütme sağlamış olmasıdır. Parlamenter sistemin çift başlı yürütme organı yönetimde bazen güç dağılımını dengelemede yetersiz kalabilmektedir.


Başkanlık sisteminde ise yürütmenin tak başlı olması, halk tarafından seçilmesi, görev süresinin sabit olması gibi etkenler başkanı yürütme erkinde daha güçlü bir konuma getirmektedir. Yasama organının halk tarafından seçilmiş olması, yürütmenin başı olan başkanın yanında güçlü bir konuma gelmiş olması iki erk arasında fren ve dengeleme ile birbirlerini sınırlandırma imkanını bulmuş olmalarıdır. Başkanlık sisteminin bir diğer faydası ise, güçlü bir demokratik yönetim ve demokratikleşmiş bir siyasal toplum imkanı sağlarken, demokrasi kültürü açısından önemli bir köşe taşı olmasıdır. Yürütmenin başı olan başkanın ve yasama erkinin temsilcilerinin doğrudan halk tarafından seçilmiş olması, iki kere sandığa gitme ve istediği kişiye oy verebilme imkanını getirmektedir.

            Son olarak, Türkiye açısından parlamenter sistemin  tıkanıklığını açmak ve çift başlı yürütme organın icrasındaki sorumluluk ve sorumsuzluk sorunlarını aşmak için, bir sistem değişikliğine ihtiyaç oldu.