TARİHİ KATLETTİNİZ!

Diyarbakır’ın tarihi, git gide yok olmaya yüz tutuyor. Dünya markası olan tarihimiz maalesef ranta kurban ediliyor. Dünyada eşi ve benzeri olmayan tarihi Surlarımız, birilerinin çıkar ve menfaatine heba ediliyor. Diyarbkırlılar neredesiniz? Bize bırakılan mirasa neden sahip çıkmıyorsunuz?

Diyarbakır’ın güzelim eşi ve benzeri olmayan Surlarını bilmeyen yoktur. Ama ben yine de özellikle yeni nesil ve Diyarbakır’a hiç gelmemiş, Surlar hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan yerli turistler için biraz anlatayım;

Diyarbakır surları; MÖ.3.000-4.000 yıllarında Huriler tarafından bugünkü İçkale’nin olduğu yerde yapılmış, büyüklüğü ve yüksekliği itibariyle dünyada birinci, uzunluğu bakımından Çin Seddin'den sonra dünyada ikinci olarak gelen  önemli bir tarihi yapıdır.

Özellikleri ise, Surlarda dört ana kapı bulunmaktadır. Üzerinde 82 burç vardır. Duvarların yüksekliği 12 metredir. Duvarların genişliği 12 metre.Duvarların uzunluğu ise 5 km'dir.Surlarda çesitli yazıtlar,meyve ve tahıl motifleri, silah şekilleri, güneş ve yıldız sembolleri, gamalı haç, kaplan, boğa, çift başlı kartal, akrep ve at kabartmaları bulunmaktadır. Surların 4 ana kapısı vardır. Urfakapı, Mardinkapı, Dağkapı ve Yenikapı. Surların bugün ayakta kalan da 3 önemli burcu vardır. Bunlar, Keçi burcu, Yedi kardeş burcu ve Evli beden burcu.

Surlar, MS.346 yılında İmparator II.Constantinius tarafından yaptırılmış. Bizans, Abbasi, Mervan, Selçuklu, Artuklu,  İnallı, Nisanlı, Eyyubi, Akkoyunluve Osmanlı medeniyetlerine hizmet etmiştir. Surların ana kapıları daha çok Mezopotamya’nın en önemli ticaret merkezlerinden biri olan Diyarbakır’a giriş ve çıkışların kontrol altında tutulmasında önemli rol oynamıştır. 19.yüzyılın başlarına kadar sur kapıları güneşin doğuşu ile açılır, güneşin batışı ile kapanırmış.

İşte böylesine önemli bir tarih son yapılan özelikle de burçlarda yapılan restorasyonların yanlış ve aslına uygun yapılmamasının kurbanı olmuş durumda.

Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri'ni UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınması için dosya UNESCO'ya ulaşmıştı. Bununla ilgili Bakanlıkta inceleme yaptı. Uzman ekipler tarafından yapılan ineceleme sonusunda rapor hazırlandı. O raporda yer alan bu ibare içimizi sızlattı; Söz konusu inceleme sonucunda ICOMOS uzmanları tarafından, Surlarda ve İçkale’de yapılan restorasyonların kullanılan malzeme ve teknikler bakımından modern restorasyon ilkeleri doğrultusunda yapılmadığı; tarih boyunca aşamalı olarak inşa edilmiş ve değişik dönemlerde onarılmış olan Surlardaki bütün tarihi dönemlerin inşa ve savaş teknolojisi ve tarihi içinde değerlendirilerek belgelendirmeden ve önceki dönemlerde gerçekleştirilen restorasyonların dönemsel teknolojik özelliklerine ilişkin yeterli bilimsel çalışmalar yapılmadan onarımlara başlandığı özelikle surların dış yüzeyinde ve derzlerde yapılan onarımlar ile burçların üst kısımlarında yapılan ‘tamamlamaların’ yapıtın tarihi kimliği ve belge değerinin yol olmasına neden olduğu tespit edilmiştir.  

İşte bu rapor, UNESCO’da büyük bir sıkıntı yaratacak. Bu rapora göre, önemli tarihimiz olan Surlar, son yapılan yanlış restorasyonlarla anlam ve önemini yitirmiştir. Bunun hesabını kim verecek?

Bu restorasyonu yapanlar, bu yanlışa göz yumanlar, bu ihaleleri gerçekleştirenler hesap vermeli. Sorumlulardan bunun hesabını başta Cumhurbaşkanı olmak üzere, Başbakan, Kültür ve Turizm Bakanı, Milletvekilleri ve İl Valisi sormalı, işin peşini bırakmamalı.